> ## Content Index > Fetch the complete content index at: https://www.elmarnoteboom.nl/llms.txt > Use this file to discover other available public pages before exploring further. # Context Design - URL: https://www.elmarnoteboom.nl/context-design/ - Published: 2026-10-06T08:39:25.000Z - Updated: 2026-10-07T08:53:52.000Z - Description: We proberen nogal graag de jongere te veranderen. Misschien moeten we eens ophouden alleen naar die jongere te kijken. - Author: Elmar Noteboom - Tags: Werk Twintig jaar lang heb ik lessen, projecten en interventies ontworpen. Ik dacht meestal ongeveer hetzelfde: wat wil ik bereiken en wat moet ik daarvoor doen? Dus bedacht ik een goede werkvorm. Een gesprek. Een opdracht. Een project.Alleen gebeurde er iets irritants. Dezelfde werkvorm die in de ene klas fantastisch werkte, kon in een andere klas volledig doodvallen. Waarom? Ik kon natuurlijk de leerlingen de schuld geven. Lastige groep. Ongemotiveerd. Onveilig. Niet gewend om te praten. Maar dat vond ik uiteindelijk een te gemakkelijk antwoord. Want misschien lag het helemaal niet alleen aan die leerlingen. Misschien moest ik eens beter kijken naar alles wat er om die werkvorm heen gebeurde. # **Waarom werkt het hier wel?** Het maakt uit wie er voor de klas staat. Wie er naast je zit. Of je je veilig genoeg voelt om iets te zeggen. Hoe de stoelen staan. Wat er vijf minuten voordat ik binnenkwam is gebeurd. Welke verwachtingen leerlingen van mij hebben en ik van hen. Het maakt uit wie meestal praat en wie heeft geleerd zijn mond te houden. Wie bepaalt wat normaal is. Wie daarvan mag afwijken. Welke geschiedenis een groep, school of organisatie met zich meedraagt. De werkvorm is dus maar een deel van wat er gebeurt. Al die andere dingen doen ook mee. Dat noem ik de context. # **Context ontstaat niet vanzelf** Het interessante is dat veel van die omstandigheden helemaal niet zo vanzelfsprekend zijn als ze lijken. Iemand heeft de tafels zo neergezet. Iemand heeft bepaald dat de docent vooraan staat. Iemand heeft de regels geschreven. Iemand kiest welke woorden we gebruiken, welke voorbeelden we laten zien en hoeveel ruimte een leerling krijgt om van het programma af te wijken. Soms was ik die iemand zelf. Dat betekende ook dat ik dingen kon veranderen. Niet met de illusie dat ik vervolgens precies kon bepalen wat er zou gebeuren. Mensen zijn geen meubels. Maar ik kon wel andere omstandigheden maken en kijken wat die mogelijk maakten. Dat onderzoek is wat ik nu Context Design noem. # **Helaas neem je jezelf ook mee** Er was alleen nog een complicatie. Ik kon heel interessant naar een klas, school of organisatie kijken, maar ik stond er zelf ook gewoon middenin. Als docent neem ik niet alleen mijn kennis mee een lokaal in. Ik neem mezelf mee. Mijn geschiedenis. Mijn overtuigingen. Mijn verwachtingen. Mijn humeur die ochtend. Mijn ideeën over wat goed onderwijs is. En ook mijn blinde vlekken. Leerlingen nemen zichzelf net zo goed mee. Een school trouwens ook. Of een museum. Of een organisatie. Dus voordat ik ga bedenken wat er aan een ander moet veranderen, is er een andere vraag: **Wat gebeurt hier eigenlijk?** Wat breng ik zelf mee? Wie krijgt hier ruimte? Wie niet? Wat helpt? Wat zit in de weg? En aan welke van die omstandigheden kunnen we iets veranderen? # **Wie mag eigenlijk bepalen wat er gebeurt?** En dan wordt het voor mij pas echt interessant. Want als context niet vaststaat, wie mag hem dan eigenlijk ontwerpen? Alleen de docent? De schoolleider? De beleidsmaker? Ik? Of krijgen jongeren daar zelf ook iets over te zeggen? Wat me uiteindelijk bezighoudt, is hoe we omgevingen kunnen maken waarin jongeren niet alleen leren functioneren in een wereld die volwassenen voor hen hebben bedacht, maar ook ruimte krijgen om eraan mee te bouwen. # **Geen stappenplan** Context Design is geen afgeronde methode met een vast stappenplan. Ik ben het nog aan het ontwikkelen. Door te schrijven en lezen, maar vooral door te kijken, les te geven, dingen uit te proberen en te zien wat er gebeurt. Op dit moment kijk ik daarbij vooral naar drie dingen: wat mensen zelf meenemen, wat er tussen mensen gebeurt en wat de omgeving mogelijk maakt of juist verhindert. Vooral in het onderwijs proberen we nogal graag de jongere te veranderen. Jongeren moeten gemotiveerder worden. Weerbaarder. Zelfstandiger. Socialer. Beter kunnen omgaan met verschillen. Misschien. Maar ik wil eerst een andere vraag stellen: **Wat als we niet alleen naar de jongere kijken, maar ook naar de omstandigheden waarin we van die jongere verwachten dat die functioneert?** Daar begint voor mij Context Design.